Chị M. (28 tuổi, ngụ tại Thành phố Hồ Chí Minh) đang ở những tuần cuối của thai kỳ đầu tiên. Trong một lần đến thăm chị gái vừa sinh con được 2 tháng, chị không khỏi lo lắng khi chứng kiến cháu mình phải nhập viện vì viêm tiểu phế quản do virus hợp bào hô hấp (RSV).
Từ câu chuyện ấy, chị M. bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những tháng đầu đời khi hệ miễn dịch của trẻ vẫn đang hoàn thiện và trẻ còn quá nhỏ để được bảo vệ đầy đủ bằng các mũi tiêm chủng theo lịch. Trong một lần khám thai tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (BV ĐHYD), chị được bác sĩ tư vấn về miễn dịch thụ động từ mẹ sang con. Đối với các vắc xin được khuyến cáo sử dụng trong thai kỳ, việc tiêm đúng thời điểm có thể giúp cơ thể người mẹ tạo kháng thể và truyền qua nhau thai cho thai nhi, góp phần tạo thêm một lớp bảo vệ cho trẻ ngay từ những tháng đầu sau sinh.
Từ những băn khoăn thực tế của nhiều thai phụ như chị M., BV ĐHYD đã thực hiện chương trình tư vấn sức khỏe trực tuyến với chủ đề “Món quà bảo vệ con từ trước ngày chào đời: Chiến lược xây dựng lá chắn miễn dịch từ tiêm chủng thai kỳ”. Chương trình có sự tham gia của TS BS. Trần Nhật Thăng - Trưởng khoa Phụ sản và TS BS. Nguyễn Huy Luân - Trưởng Đơn nguyên Tiêm chủng, BV ĐHYD.
Dưới góc độ Sản khoa, TS BS. Trần Nhật Thăng cho biết trong thai kỳ, cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi về sinh lý và miễn dịch. Với một số bệnh nhiễm trùng, những thay đổi này có thể làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và thai nhi. Vì vậy, bên cạnh việc theo dõi sự phát triển của thai, dinh dưỡng và các yếu tố nguy cơ, phòng ngừa bệnh truyền nhiễm cũng là một phần quan trọng trong kế hoạch chăm sóc thai kỳ toàn diện.
Việc chủ động trao đổi với bác sĩ từ sớm giúp thai phụ được đánh giá tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và tuổi thai, từ đó xây dựng kế hoạch phòng ngừa phù hợp với từng giai đoạn của thai kỳ.
Dưới góc độ Y học dự phòng, TS BS. Nguyễn Huy Luân phân tích rằng trong những tháng đầu đời, hệ miễn dịch của trẻ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Lượng kháng thể được truyền từ mẹ qua nhau thai có thể góp phần hỗ trợ bảo vệ trẻ trước một số bệnh truyền nhiễm trong giai đoạn trẻ chưa thể tự tạo được đầy đủ hàng rào miễn dịch cần thiết.
Đối với các vắc xin có chỉ định và khuyến cáo sử dụng trong thai kỳ, thời điểm tiêm đóng vai trò quan trọng trong việc tạo đáp ứng miễn dịch ở người mẹ và hỗ trợ truyền kháng thể cho thai nhi. Tuy nhiên, kế hoạch tiêm chủng không hoàn toàn giống nhau ở mọi thai phụ mà cần được cân nhắc dựa trên tuổi thai, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và khuyến cáo đối với từng loại vắc xin.
Thông qua chương trình, các chuyên gia cũng giải đáp những băn khoăn thường gặp của thai phụ về tính an toàn của tiêm chủng trong thai kỳ, thời điểm phù hợp cũng như vai trò của miễn dịch mẹ truyền sang con trong việc bảo vệ trẻ ở giai đoạn đầu đời.
Tiêm chủng trong thai kỳ vì vậy cần được xem là một phần của kế hoạch chăm sóc thai toàn diện, thay vì một quyết định riêng lẻ. Thai phụ nên chủ động trao đổi với bác sĩ trong các lần khám thai để được tư vấn về những vắc xin phù hợp, thời điểm tiêm và các yếu tố cần lưu ý đối với từng trường hợp.
Chủ động phòng ngừa từ thai kỳ không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe người mẹ, mà còn tạo thêm nền tảng miễn dịch cho trẻ ngay từ trước khi chào đời. Đây cũng là một trong những bước chuẩn bị quan trọng để trẻ có thêm sự bảo vệ trong những tháng đầu tiên của cuộc sống. Quý bạn đọc có thể xem lại chương trình tại: https://bit.ly/Tiemchungthaiky
